Hai năm gần đây, có dịp ngang qua khối phố Bình Kỳ 2, phường Hòa Quý, quận Ngũ Hành Sơn, chúng ta dễ dàng nhìn thấy những chiếc bếp sử dụng năng lượng mặt trời (NLMT) hình pa-ra-bôn, hình hộp được bà con đặt ngay ngắn trước sân nhà. Đây là bước khởi đầu để xây dựng mô hình “Làng NLMT” tại Đà Nẵng trong tương lai.

Đổi thay ở xóm nghèo

Trải qua 2 mùa nắng, người dân nơi đây đã thôi đun nấu bằng củi, lá dương liễu, rơm rạ khô (cách đun nấu thường gây các bệnh về đường hô hấp, mắt, phổi do khói bụi), vừa tiết kiệm thời gian, vừa bảo vệ được môi trường sống. Hàng trăm hộ dân ở Bình Kỳ 2 nhờ sử dụng bếp NLMT đã tiết kiệm được mỗi tháng khoảng 100.000 đồng mua chất đốt. Đối với các gia đình buôn bán nhỏ, mỗi tháng có thể tiết kiệm được 200.000 đồng. Trung bình, tuổi thọ của các loại bếp NLMT trên 15 năm và giá thành 850.000 đồng (đối với bếp hình hộp) và 1.500.000 đồng (đối với bếp hình pa-ra-bôn) thì việc sử dụng loại bếp này sẽ giúp người dân tiết kiệm được rất nhiều kinh phí.

Đây là kết quả sau 2 năm thực hiện đề tài “Nghiên cứu triển khai ứng dụng thiết bị NLMT tại các hộ gia đình vùng nông thôn, miền núi thành phố Đà Nẵng”. Toàn bộ kinh phí dự án do Tổ chức Phục vụ NLMT Solar Serve và Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng tài trợ, được triển khai từ cuối năm 2007. Từ đó đến nay, đã có khoảng 300 hộ dân nghèo được hưởng lợi trực tiếp từ dự án.

Theo chủ nhiệm đề tài, Đà Nẵng là địa bàn có nguồn NLMT rất lớn, cường độ bức xạ mặt trời có thể đạt đến 960 W/m² với số giờ nắng cao, 220 giờ/năm. Trong quá trình khảo sát thực tế, Ban chủ nhiệm đề tài đã quyết định chọn khối phố Bình Kỳ 2, phường Hòa Quý, quận Ngũ Hành Sơn làm địa điểm thực hiện đề tài và dự kiến xây dựng làng NLMT trong tương lai. Đây là một trong những địa bàn khó khăn nhất của quận Ngũ Hành Sơn, có khoảng 500 hộ gia đình sinh sống, 50% trong số đó thuộc diện nghèo, phần lớn các hộ dân có sân phơi rộng, đủ điều kiện sử dụng thiết bị NLMT.
Những bất cập cần được khắc phục

Dù có nhiều ưu điểm, nhưng tại Đà Nẵng, các sản phẩm sử dụng NLMT vẫn chưa được ứng dụng rộng rãi mà chỉ mới tập trung tại phường Hòa Quý, quận Ngũ Hành Sơn. Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng cho rằng, một mặt do kinh phí của thành phố chỉ đầu tư cho việc nghiên cứu, sáng chế, ứng dụng trong giới hạn thực hiện đề tài. Sau khi đề tài đã nghiệm thu, sở không có nguồn kinh phí để hỗ trợ cho việc ứng dụng rộng rãi. Bên cạnh đó, một thực tế hiện nay là việc nghiên cứu, ứng dụng chỉ được thực hiện bởi  một vài tổ chức, viện nghiên cứu và các trường đại học, còn phía doanh nghiệp, cá nhân vẫn chưa “mặn mà” với việc sản xuất cũng như sử dụng các thiết bị NLMT.

Bên cạnh đó, việc triển khai ứng dụng trên thực tế còn nhiều hạn chế, bởi các thiết bị sử dụng NLMT hoàn toàn phụ thuộc vào thời tiết, vì vậy rất khó thực hiện ở quy mô công nghiệp hay áp dụng rộng rãi vào thực tế …

Có thể thấy, sau 2 năm ứng dụng, đề tài “Nghiên cứu triển khai ứng dụng thiết bị NLMT tại các hộ gia đình vùng nông thôn, miền núi thành phố Đà Nẵng” bước đầu đã thu được những kết quả nhất định, giúp gia đình nghèo ở nông thôn đỡ vất vả trong việc tìm kiếm chất đốt, hạn chế tình trạng chặt phá cây rừng làm củi. Tuy nhiên, để mô hình này thực sự đi vào cuộc sống, theo ý kiến của nhiều người, nhà sản xuất cần quan tâm hơn đến nhu cầu thực tế của người dân, cũng như từng bước khắc phục những nhược điểm, tồn tại như bài viết đã nêu.

Nguồn: “bao danang.vn”, 11/2010